De Bank of England, de Monetary Authority of Singapore en de Bank of Thailand bewijzen met Project Meridian FX APAC dat grensoverschrijdende betalingen sneller en veiliger kunnen zonder dat banken hun bestaande infrastructuur moeten opgeven.
De centrale banken van het Verenigd Koninkrijk, Singapore en Thailand slaan de handen ineen om de trage en risicovolle afwikkeling van buitenlandse wisseltransacties fundamenteel te moderniseren, omdat private alternatieven zoals gedekte cryptomunten en grensoverschrijdende tokens snel aan terrein winnen. Met het gezamenlijke experiment Project Meridian FX APAC tonen de Bank of England, de Monetary Authority of Singapore en de Bank of Thailand aan dat klassieke bancaire systemen vlot kunnen communiceren met netwerken die op blockchaintechnologie draaien. De Britse centrale bank koppelt aan die succesvolle proef meteen een concreet doel en mikt op 2028 voor de ingebruikname van een operationele synchronisatie-interface. Het project pakt een van de oudste pijnpunten in de internationale financiële architectuur aan: het risico dat een tegenpartij failliet gaat terwijl een valutabetaling nog onderweg is.
Twee munten tegelijk verplaatsen via synchronisatie
In de huidige financiële wereld verloopt de handel in vreemde valuta nog altijd via een ingewikkeld kluwen van correspondentbanken. Wie Britse ponden wil omwisselen voor Thaise baht of Singaporese dollars, botst op verschillende tijdzones, afwijkende openingstijden van betalingssystemen en administratieve tussenstations. Dat brengt een aanzienlijk afwikkelingsrisico met zich mee, in het vakjargon ook wel bekend als het Herstatt-risico. Als een partij haar verplichting in Londen nakomt op het moment dat de beurs in Bangkok al gesloten is, ontstaat er een gevaarlijk tijdsverschil. Mocht de tegenpartij in die tussentijd kapseizen, dan is het overgemaakte geld weg zonder dat de tegenprestatie ooit op de rekening belandt.
Project Meridian FX APAC toont aan dat dit proces fundamenteel anders kan worden ingericht. De drie centrale banken hebben met succes de methode van betaling-tegen-betaling getest, internationaal aangeduid als payment-versus-payment. Hierbij worden beide betalingen strikt aan elkaar gekoppeld: de overdracht van de ene valuta vindt pas plaats op het exacte moment dat de overdracht van de andere valuta definitief en onherroepelijk vaststaat. Gebeurt een van de twee transacties niet, dan wordt de hele verrichting automatisch afgebroken en blijft het geld bij de oorspronkelijke eigenaar.
Daarnaast behelsde de proef een mechanisme voor multilaterale saldering. In plaats van elke afzonderlijke valutatransactie bruto over de boeken te sturen, berekent het systeem voortdurend de openstaande verplichtingen tussen de deelnemende banken over en weer. Banken hoeven hierdoor enkel nog het nettobedrag te verrekenen, wat de behoefte aan liquiditeit drastisch vermindert. Instellingen hoeven daardoor geen enorme sommen werkkapitaal meer aan te houden op buitenlandse rekeningen om valutastromen vlot te trekken.
De opmars van private digitale munten dwingt tot actie
De timing van het centralebankenproject is geen toeval. Jarenlang konden centrale banken en grote handelsbanken zich permitteren om te treuzelen met de modernisering van hun grensoverschrijdende infrastructuur. Die rustige positie staat echter zwaar onder druk door de opmars van stablecoins. Deze private cryptomunten, die gekoppeld zijn aan de waarde van officiële valuta zoals de dollar, bieden bedrijven en handelaren de mogelijkheid om vierentwintig uur per dag en zeven dagen per week betalingen te verrichten, vrijwel zonder vertraging.
Waar centrale instellingen voorheen dachten dat crypto een randfenomeen voor speculanten zou blijven, zien beleidsmakers dat private betaalrails reële handelsstromen naar zich toe trekken. Tom Mutton, uitvoerend directeur voor betalingen, innovatie en fintech bij de Bank of England, wees er bij de publicatie van de resultaten op dat Project Meridian FX APAC het tastbare bewijs levert dat gesynchroniseerde afwikkeling het risico verkleint en de efficiëntie in grensoverschrijdende valutatransacties sterk verhoogt. Het initiatief toont aan dat centrale banken niet lijdzaam willen toezien hoe commerciële geldstromen uitwijken naar niet-bancaire systemen.
Die toegenomen concurrentiekracht van private tokens dwingt overheden wereldwijd tot strengere regels en duidelijke kaders. Zo voerde Nigeria op 5 november 2026 strikte regelgeving in waarbij uitgevers van stablecoins een volledige reserve van honderd procent moeten aanhouden, aangevuld met een verplichte buffer van minimaal 2 procent. Tegelijk moeten houders het juridisch afdwingbare recht krijgen om hun munten tegen pari in te wisselen, waarbij standaarduitbetalingen uiterlijk de volgende werkdag moeten zijn afgerond. De Centrale Bank van Nigeria eist bovendien dat commerciële banken vooraf toestemming vragen vooraleer ze eigen depositotokens mogen uitgeven die bestaande girale deposito’s vertegenwoordigen. Terwijl de markt voor private tokens volwassen wordt en zich indekt met reserves, moeten traditionele betalingsnetwerken bewijzen dat zij dezelfde snelheid en zekerheid kunnen evenaren.
Opvallend is dat deze institutionele versnelling plaatsvindt terwijl de bredere cryptomarkt een zware correctie doormaakt. Volgens eigen marktdata van Block #9, gemeten op 14 november om 16:31 Brusselse tijd, noteert Bitcoin op 59.126 euro. Dat betekent een daling van 13,2 procent over de afgelopen zeven dagen en een verlies van 17,8 procent op dertig dagen tijd, waarmee de munt 45 procent onder haar recordkoers noteert. De angst-en-hebzuchtmeter staat op 13 van 100, wat wijst op extreme vrees onder handelaren. Wij zien vooral dat beleidsmakers zich weinig aantrekken van die kortetermijnstemming op de handelsbeurzen. De onderliggende infrastructuur van programmeerbaar geld en gedistribueerde registers heeft bewezen dat zij traditionele knelpunten kan oplossen, en centrale banken nemen die technologische lessen nu doelbewust over in hun eigen achterkamers.
Bestaande netwerken behouden zonder universele blockchain
Een van de opmerkelijkste uitgangspunten van Project Meridian FX APAC is dat er geen universele blockchain aan te pas hoeft te komen. Vaak klinkt in technologische kringen de belofte dat de hele financiële sector moet overschakelen op één gedeeld register om efficiënt te worden. De centrale banken van Londen, Singapore en Thailand kiezen doelbewust voor een pragmatischere tussenweg. Zij lieten zien dat transacties perfect gecoördineerd kunnen worden tussen conventionele systemen voor brutoverrekening en netwerken die op blockchaintechnologie draaien, zonder dat instellingen identieke systemen moeten installeren.
Het experiment toont aan dat instellingen die gebruikmaken van bestaande databanken kunnen interageren met partijen die op een gedistribueerd register werken. De synchronisatielaag fungeert als een betrouwbare verkeersleider. Deze laag houdt de betalingsopdracht in het ene land vast totdat het systeem in het andere land de tegenovergestelde transactie heeft klaargezet, waarna beide partijen tegelijkertijd groen licht krijgen.
- Investeringskosten: commerciële banken hoeven hun eerdere investeringen in klassieke kernbanksystemen niet vroegtijdig af te schrijven.
- Autonomie: nationale centrale banken behouden de volledige soevereiniteit over hun eigen binnenlandse betalingsinfrastructuur en monetair beleid.
- Toegankelijkheid: kleinere financiële instellingen kunnen aanhaken zonder dat ze gespecialiseerde ingenieurs voor gedistribueerde registers moeten aanwerven.
- Flexibiliteit: het netwerk kan in latere fases vlot verbinding maken met zowel publieke netwerken, private registers als traditionele verrekeningskamers.
Waarom een commerciële uitrol pas tegen 2028 realistisch is
Hoewel de technologische werking nu proefondervindelijk is aangetoond, moeten marktdeelnemers nog geduld oefenen. De Bank of England heeft 2028 geprikt als streefdatum voor een operationele synchronisatie-interface. Dat tijdpad van ruim een jaar weerspiegelt de enorme juridische en toezichtsrechtelijke uitdagingen die komen kijken bij het daadwerkelijk koppelen van soevereine betalingssystemen.
De technologie zelf is zelden het grootste struikelblok bij grensoverschrijdende betaalprojecten. De echte moeilijkheid zit in de juridische afdwingbaarheid. Wat gebeurt er als een bank in Zuidoost-Azië onder curatele wordt gesteld op exact het milliseconde-moment dat een betaling in het Verenigd Koninkrijk wordt gesynchroniseerd? Welke faillissementswetgeving heeft dan voorrang op welk grondgebied? Zolang toezichthouders en wetgevers geen sluitende internationale afspraken hebben gemaakt over de juridische finaliteit van zulke gesynchroniseerde overboekingen, durft geen enkele instelling miljarden aan dagelijkse wisselstromen aan zo’n systeem toe te vertrouwen.
Daarnaast vergt een volwaardige commerciële uitrol de actieve medewerking van tientallen grote handelsbanken. Het heeft immers weinig zin als centrale banken een geavanceerde interface bouwen waar slechts twee of drie marktpartijen daadwerkelijk op zijn aangesloten. Wij houden het erop dat de echte lakmoesproef niet zal liggen in de technische werking van de code, maar in de bereidheid van internationale grootbanken om hun winstgevende correspondentactiviteiten open te breken voor een gestroomlijnd, goedkoper alternatief.
Gevolgen voor Europese instellingen en de wisselmarkt
Voor de financiële instellingen en bedrijven in België en Nederland zijn de ontwikkelingen rond Project Meridian van direct belang. Hoewel de Europese Centrale Bank in Frankfurt niet rechtstreeks betrokken was bij dit specifieke Aziatisch-Britse project, worstelt ook het eurogebied met precies dezelfde vraagstukken rond Target2 en de modernisering van het groothandelsbetalingsverkeer. Europese banken die handel drijven met het Verenigd Koninkrijk of Aziatische knooppunten zoals Singapore, zien hun liquiditeit nu vaak urenlang vastzitten in buffers om wisselkoersrisico’s en settlementvertragingen op te vangen.
Als synchronisatie tussen traditionele netwerken en gedistribueerde registers de wereldwijde standaard wordt, verandert het beheer van schatkistposities bij banken fundamenteel. De noodzaak om omvangrijke voorraden buitenlandse deviezen aan te houden als slapend werkkapitaal neemt af, waardoor kapitaal vrijkomt voor kredietverlening en andere productieve doeleinden. Bovendien zet het succes van dit proefproject de Europese toezichthouders voor het blok. Onder het MiCA-kader reguleert de Europese Unie private aanbieders van stablecoins streng, maar de officiële infrastructuur moet tegelijk een geloofwaardig antwoord bieden op de vraag naar permanente, frictieloze wisseltransacties.
De centrale banken in Londen, Singapore en Bangkok hebben laten zien dat de scheidslijn tussen traditionele financiële instellingen en blockchaintechnologie niet onoverbrugbaar is. In plaats van een ideologische strijd te voeren over welk netwerk superieur is, bouwen toezichthouders aan bruggen die het beste van twee werelden samenbrengen. Of die pragmatische aanpak volstaat om snelle, private cryptobedrijven voor te blijven, zal na 2028 blijken wanneer de eerste echte miljarden over de nieuwe synchronisatiesporen vloeien.














